Srpski novac

40465531_1048296431991979_8725903700289126400_n

Zahvaljujući Rektoru Novosadskog Univerziteta prof. dr Dušanu Nikoliću, kao i asistentu Slobodi Midorović sa Pravnog fakulteta Novi Sad, u operativnom smislu, u prilici sam da upoznam širu čitalačku javnost kako je nastao srpski novac kroz vekove.

Pitanje kovanja novca u srednjovekovnoj sprskoj državi bilo je od velikog značaja. Vladari su se trudili da se ono odvija po strogim pravilima. Na osnovu novca saznajemo o tadašnjim prilikama, spoljnim uticajima i moći samih vladara. Do metala potrebnog za kovanje vladari su dolazili eksploatacijom rude, uvozom ili pretapanjem stranog novca prikupljenog u pograničnim oblastima.

Srpski kralj Stefan Radoslav započinje kovanje novca od srebra i bakra. To je bio početak bogate istorije kovanja novca u srednjovekovnoj Srbiji. Novac ovoga vladara, sačuvan u malom broju primeraka, potvrđuje da je reč o kovanicama čankastog oblika, s natpisom na grčkom jeziku.

Kovanje novca je  nakon izvesnog zastoja obnovljeno 1276. godine, za vreme vladavine kralja Dragutina. Kralj Stefan Dragutin je pri podeli vlasti dobio na upravu i teritoriju kojoj je pripadao važan rudarski centar Rudnik, bogat srebrom, olovom i bakrom, koji su krajem XIII veka osnovali doseljeni Sasi. Na rudničkim dinarima kralja Dragutina, koji prvi put imaju natpis ispisan ćirilicom, javlja se predstava vladara koji stoji držeći skiptar s krstom u ruci. Kao i „dinari sa zastavom“, „krstasti dinari“, sa predstavom vladara koji prima krst od Svetog Stefana, čine obimnu emisiju novca u periodu vladavine kralja Milutina. Dovodeći Srbiju u položaj najmoćnije države na Balkanu, ovaj vladar je uspeo da doprinese širokoj upotrebi novca.

Kralj Stefan Dečanski, nastavivši tradiciju kovanja dinara s dvostrukim krstom, uvodi u opticaj novu vrstu srebrnog novca, na kojem je kralj predstavljen kako sedi na prestolu držeći u levoj ruci mač položen preko krila.

Za vreme Cara Dušana novac se kovao u nekoliko gradova, a zbog nepostojanja carske kovnice izrada novca poveravana je zlatarima. Među najlepše Dušanove dinare spada onaj koji nastaje u slavu njegovog krunisanja za cara 1346. godine. Predstave anđela koji ga krunišu ističu božansko poreklo carske vlasti. Kruna koju prima ukrašena je biserima i orfanosom na vrhu i nalik je na one vizantijskih careva.

Za vreme vladavine cara Uroša srpsko carstvo je izgubilo značajan deo teritorije. Centralna vlast je počela da slabi. Uprkos tome, car je kovao različite vrste novca, koji je uglavnom nastajao po uzoru na novac njegovog oca, cara Dušana. Prepoznatljive su predstave cara koji jaše na konju, ili figure cara i carice. Ono što novac cara Stefana Uroša čini prepoznatljivim jeste često odstupanje od pravila da jedna strana novca nosi predstavu Hrista. Posle Maričke bitke i smrti cara Uroša pravo kovanja preuzimaju vlastelini, crkveni velikodostojnici i gradske opštine.

Vrsta novca koju je kovao Vuk Branković, vladajući u oblastima oko Prištine i Skoplja, privlači pažnju svojim natpisom, jer je prvi put u istoriji kovanja naziv „dinar“ ispisan na novcu jednog srednjovekovnog vladara.

Knez Lazar je vladao oblašću kojoj je pripadalo Novo Brdo, najveći rudnik srebra na prostoru centralnog Balkana u srednjem veku. Jedna vrsta novca kneza Lazara nastala u ovoj kovnici prepoznatljiva je po predstavi Hrista na prestolu i vladara koji stoji držeći skriptar.

Stefan Lazarević je sproveo monetarnu reformu tako što je kovanjem novca veće težine podigao vrednost kovanica. Mnogobrojne vrste dinara nastale za vreme njegove vladavine nose različite predstave despota koji stoji ili sedi držeći u ruci neki od simbola vlasti, šlemove sa ovnujskim rogovima ili višeredne natpise na novcu.

Despot Đurađ Branković kovao je novac manjeg prečnika, često ispisan višerednim natpisom. Na nekim primercima se umesto toga javlja monogram ili predstava lava, a navodi se i Smederevo, koje je podignuto za vreme njegove vladavine.

***** Dolaskom Turaka u srpske zemlje prekinuta je duga tradicija kovanja novca, koja će biti obnovljena tek u XIX veku.

 

 

 

Advertisements

Anatom

39441726_1039231006231855_7363473411810525184_n

Jedan od prvih ljudi koji su se bavili proučavanjem čovekove anatomije bio je MIKELANĐELO BUONAROTI.

Ovaj veliki umetnik morao je čak da krade leševe iz grobnica, čime je svoj život dovodio u opasnost jer se nešto tako u ono vreme smrtno kažnjavalo.

Štampa

39628757_1039231982898424_3080427617879326720_n

DNEVNI LISTOVI sa najnovijim vestima pojavili su se nekoliko decenija po pronalasku štampe. Tako u jednom od njih iz 1470. godine govori se o nekom turniru, u drugom iz 1475. godine o turskim osvajanjima…

Publika je ovakve  listove oduševljeno prihvatila, ali su ih crkva i vlasti zabranjivali. Kasnije i vlasti počinju da izdaju ovakve listove, a to su bili prvi trijumfalni koraci žurnalistike.

Ispitivanja

39558050_1039233289564960_1577697472443056128_n

Knez Albert, koji je krajem 19. veka vladao malom kneževinom Monako, na jugu Francuske, bavio se okeanografskim ispitivanjima velikih mora i bio vođa velikih ekspedicija.

Kao naučnik napisao je nekoliko knjiga i rasprava iz ove oblasti i sakupio veliki broj morskih životinja, alata za njihov lov i vađenje biljaka iz mora.

Ako niste znali

39605950_1039222319566057_1404599939543072768_n

HARTIJA je u Evropu prenesena iz Arabije u 12. veku. Međutim, hartiju su proizvodili još i stari  Egipćani. Prema nekim podacima, da ne bi odali tajnu proizvodnog procesa i sirovine iz koje su je dobijali, Egipćani su u nedostatku sirovina upotrebljavali omotače mumija.

Lov

sivi-sokol-4-copy

Sokolove su nosili sokolari. Glava sokola bila je prekrivena kukuljicom, a sokolar ga je držao na ruci uvijenoj u kožu. U trenutku kad bi im skinuli kukuljicu, oni su se bacali ogromnom brzinom  ( preko 200 km na sat ) na plen – pticu ili zeca i hvatali ga.

Stanovnici Kavkaza, na obalama Kaspijskog mora, još uvek upražnjavaju ovaj način lova, ali orlovima, koji su u stanju da zametnu borbu i sa vukom, dok lovac ne stigne…

Čudna priča Kralja Umberta

10492097_345822518906044_3167549329627349809_n

Monca, Italija
Jednog dana, Kralj Umberto otišao je na večeru u jedan mali restoran. Kada je vlasnik uzimao narudžbinu, primetio je da njih dvojica izgledaju identično. Razmenivši reči, pronašli su mnoge sličnosti među njima:
* Obojica su rođeni istog dana, iste godine, 14. marta 1844
* Obojica su rođena u istom gradu
* Obojica su venčana sa ženom po imenu Margarite
* Vlasnik restorana počeo je svoj posao istog dana kada je i Umberto postao Kralj Italije

29. jula 1900, Kralj Umberto je saznao da je vlasnik restorana tog dana ubijen u misterioznom atentatu. Dok je Kralj Umberto bio u žalosti za njim, jedan čovek se progurao kroz gomilu i ubio Umberta.